Στην Κύπρο του 2025, η κοινωνική πρόνοια θυμίζει περισσότερο κενό γράμμα νόμου παρά ζωντανό μηχανισμό προστασίας των ευάλωτων. Ενώ το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στο Άρθρο 9, διακηρύσσει το δικαίωμα του καθενός σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, η πραγματικότητα είναι μια κραυγαλέα διάψευση κάθε συνταγματικής δέσμευσης.
Σε μια χώρα που περηφανεύεται για την “οικονομική της ανάκαμψη”, τη “σταθερή ανάπτυξη” και τα “ρεκόρ τουριστικών αφίξεων”, πίσω από τις λαμπερές βιτρίνες και τα πεντάστερα ξενοδοχεία, χιλιάδες άνθρωποι ζουν στο σκοτάδι της φτώχειας και της κοινωνικής περιθωριοποίησης. Η Κύπρος του 2025, δυστυχώς, συνεχίζει να παράγει πολίτες δύο ταχυτήτων: αυτούς που ευημερούν – και αυτούς που απλώς επιβιώνουν, αν τα καταφέρουν.
Οι αριθμοί δεν ψεύδονται: σχεδόν 1 στους 5 Κύπριους βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Όμως για την πολιτεία αυτοί οι αριθμοί είναι ψυχροί στατιστικοί δείκτες. Δεν είναι το ηλικιωμένο ζευγάρι που παλεύει με μια σύνταξη των €400, ούτε ο άνεργος πατέρας που τρέφει τα παιδιά του με κουπόνια τροφίμων. Δεν είναι η μονογονεϊκή μητέρα που αναγκάζεται να διαλέξει ανάμεσα σε ενοίκιο ή ηλεκτρικό ρεύμα.
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, παρότι εξαγγέλθηκε ως “σωσίβιο”, καταλήγει να είναι ένα γραφειοκρατικό λαβύρινθος, που αφήνει εκτός χιλιάδες ανθρώπους. Οι επιδοματικές πολιτικές, αντί να δώσουν ουσιαστική ανάσα, μετατρέπονται σε ψίχουλα ελεημοσύνης που απλώς ανακυκλώνουν τη φτώχεια.
Η στεγαστική κρίση πλήττει τους πιο ευάλωτους, με τις τιμές των ενοικίων να φτάνουν σε επίπεδα εξευτελιστικά για όσους δεν έχουν ούτε σταθερή δουλειά ούτε στήριξη. Τα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας είναι σχεδόν ανύπαρκτα, και η ιδέα της “πρόσβασης στην αξιοπρεπή στέγαση” μοιάζει με μακρινό όνειρο.
Η Κύπρος δεν διαθέτει ουσιαστικό πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας, σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ε.Ε. Ο Οργανισμός Ανάπτυξης Γης έχει αποδυναμωθεί, και τα ελάχιστα έργα στέγασης μένουν στα χαρτιά ή εξυπηρετούν μικρό αριθμό ωφελουμένων. Οι ευάλωτοι καλούνται να “αντέξουν” την αγορά. Αλλά η αγορά δεν έχει καμία διάθεση να τους χωρέσει.
Το αφήγημα ότι “όποιος θέλει μπορεί να τα καταφέρει” καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα. Όταν το κράτος αποσύρεται από τον ρόλο του ως εγγυητής της κοινωνικής ισότητας και ευημερίας, τότε η φτώχεια γίνεται όχι επιλογή, αλλά καταδίκη. Και η ευθύνη δεν βαραίνει τον πολίτη που δεν “έκανε περισσότερα”, αλλά το ίδιο το σύστημα που έχει αποτύχει παταγωδώς να προστατεύσει τους αδύναμους.
Το χειρότερο, όμως, δεν είναι μόνο η αδιαφορία της πολιτείας. Είναι και η σιωπή της κοινωνίας. Όσο οι πολίτες συνηθίζουν να βλέπουν άστεγους στα παγκάκια, όσο προσπερνούν τους συνανθρώπους τους που σκάβουν σε κάδους σκουπιδιών, τόσο η φτώχεια παγιώνεται ως φυσιολογικό φαινόμενο. Αυτό είναι το πιο ανησυχητικό σημάδι: ότι χάσαμε την ικανότητα να αγανακτούμε.
Είμαστε καθημερινά μάρτυρες όπου φιλανθρωπικά σωματεία με την στήριξη ιδιωτών είναι σε καθημερινό αγώνα στήριξης των συμπατριωτών μας. Να τους προσφέρουν τα βασικά αγαθά για τον βιοπορισμό τους ως επίσης και να βοηθήσουν τα ανήλικα τους παιδιά τόσο σε είδη ρουχισμού όσο και στα πιο μικρά αλλά τόσο σημαντικά.
Οι πολίτες να βοηθάνε από το υστέρημα τους και να αντικαθιστούνε τον ρόλο του κράτους … και παράλληλα να είμαστε μάρτυρες σε δεκάδες σκάνδαλα που βγαίνουν στην επιφάνεια με απώλεια αρκετών εκατομυρίων ανα έτος … εκατομύρια που θα έπρεπε να στηρίξουν τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Σε πάρτυ γενεθλίων και αγορά εδεσμάτων….. τοσο χαμηλά έχει πέσει η κοινωνική πολιτική στήριξης των ευάλωτων ομάδων από το ίδιο το κράτος που επιθυμεί να ονομάζεται κράτος δικαίου και κοινωνικό κράτος.
Αποτύχαμε κύριοι, αποτύχαμε και συνεχίζουμε να βουλιάζουμε χωρίς να προσπαθούμε να διορθώσουμε τα κακώς έχωντα.
Το πρόβλημα δεν είναι ο φτωχός που ζητά βοήθεια.
Το πρόβλημα είναι το κράτος που τον αφήνει αβοήθητο.
Η κοινωνική εξαθλίωση και η φτώχεια δεν θα είναι θέμα “των άλλων” – αλλά και δικό μας.
Η λογική είναι σαφής: αν είσαι φτωχός, μην τολμήσεις να σηκώσεις κεφάλι, γιατί θα χάσεις κι αυτά τα λίγα που έχεις για αυτό συνέχιζε να σιωπάς για να περάσουμε…
Θεόδουλος Παπαβασιλείου
Ενεργός Πολίτης
Εγγραφείτε στην Ομάδα μας στο Viber
