Η συνεχιζόμενη διαίρεση της Κύπρου εξακολουθεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τους πολίτες σε ολόκληρο το νησί, επισημαίνει σε νέα έκθεσή του το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR), η οποία καλύπτει την περίοδο από 1 Δεκεμβρίου 2024 έως 30 Νοεμβρίου 2025.
Στην έκθεση τονίζεται ότι οι δύο πλευρές καλούνται να αξιοποιήσουν τη διαμορφούμενη πολιτική δυναμική και να ανανεώσουν τις προσπάθειές τους για επιστροφή σε επίσημες διαπραγματεύσεις με στόχο μια συνολική λύση του Κυπριακού. Όπως υπογραμμίζεται, χωρίς μια τέτοια προοπτική, η ουσιαστική πρόοδος στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για όλους στο νησί θα παραμείνει δυσπρόσιτη.
Περιορισμένη παρακολούθηση στο βόρειο τμήμα
Η έκθεση σημειώνει ότι η παρακολούθηση της κατάστασης στο βόρειο τμήμα της Κύπρου παρέμεινε περιορισμένη, ενώ οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συνεχίζουν να ζητούν επανέναρξη των συνομιλιών, παρά τις αμφιβολίες για το κατά πόσο μια διαπραγματευμένη λύση παραμένει εφικτή.
Παράλληλα, γίνεται συνολική επισκόπηση βασικών ζητημάτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως:
- το δικαίωμα στη ζωή και το ζήτημα των αγνοουμένων
- η αρχή της μη διάκρισης
- η ελευθερία διακίνησης
- το δικαίωμα ασύλου
- τα δικαιώματα ιδιοκτησίας
- η ελευθερία θρησκείας και πολιτιστικών εκφράσεων
- η ελευθερία έκφρασης
- το δικαίωμα στην εκπαίδευση
- η ανάγκη ενσωμάτωσης οπτικής φύλου και νεολαίας στην ειρηνευτική διαδικασία
Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης
Σε πολιτικό επίπεδο, υπενθυμίζεται ότι οι ηγέτες συμφώνησαν σε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, όπως:
- άνοιγμα τεσσάρων σημείων διέλευσης
- αποναρκοθέτηση
- δημιουργία τεχνικής επιτροπής για τη νεολαία
- πρωτοβουλίες για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή
- αξιοποίηση ηλιακής ενέργειας στη νεκρή ζώνη
- αποκατάσταση κοιμητηρίων
Αγνοούμενοι και απογοήτευση οικογενειών
Για το ζήτημα των αγνοουμένων, οι οικογένειες εξέφρασαν απογοήτευση για την αργή πρόοδο στις έρευνες, ενώ διαπιστώνεται ότι πολλές σχετικές συστάσεις εφαρμόστηκαν μόνο μερικώς ή παρέμειναν ανεκπλήρωτες. Το OHCHR χαιρετίζει τη νέα στρατηγική που στοχεύει στην επιτάχυνση των προσπαθειών για διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων.
Ζητήματα διακρίσεων και ελευθερίας διακίνησης
Η έκθεση καταγράφει ότι παιδιά μικτών γάμων συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην απόκτηση ιθαγένειας, γεγονός που περιορίζει την πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ελευθερία διακίνησης παραμένει προβληματική, με τις μεγάλες ουρές στο σημείο διέλευσης του Αγίου Δομετίου να αποθαρρύνουν τις μετακινήσεις, επηρεάζοντας ιδιαίτερα Τουρκοκύπριους και Μαρωνίτες.
Παράλληλα, καταγράφηκαν τουλάχιστον 32 περιπτώσεις επαναπροώθησης ατόμων με ανάγκη διεθνούς προστασίας από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς χώρες όπου αντιμετώπιζαν κίνδυνο.
Περιουσιακό και Βαρώσια
Το περιουσιακό παραμένει βασική πηγή έντασης, ενώ συλλήψεις εκατέρωθεν επηρέασαν αρνητικά τη διακοινοτική επαφή.
Σε σχέση με τα Βαρώσια, το OHCHR υπενθυμίζει ότι οι μονομερείς ενέργειες από τον Οκτώβριο του 2020 αντιβαίνουν στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, ενώ επαναλαμβάνει ότι οι προσπάθειες εποικισμού της περιοχής από μη κατοίκους θεωρούνται παράνομες.
Συμπεράσματα
Το OHCHR τονίζει ότι η συνεχιζόμενη διαίρεση της Κύπρου από το 1974 παραμένει το σημαντικότερο εμπόδιο για την πλήρη εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των υφιστάμενων κενών στην προστασία των δικαιωμάτων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση τόσο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων όλων των πολιτών όσο και για την προώθηση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρηνικής λύσης στο Κυπριακό.
